داستان کوتاه / تاریخیShort Stories / Historical
خشم و نان
تبریز، اواخر دوره قاجار درِ انبار هنوز بسته بود که دخترک از گرسنگی روی سنگفرش افتاد. مادرش او را بغل کرد و صدایش زد، اما دختر فقط پلک زد. زن رو به جمعیت فریاد کشید:
- 2 دقیقه خواندن
- با ویدیو
گوشهٔ برگ را بگیرید و ورق بزنید، یا روی صفحه بزنید
تبریز، اواخر دوره قاجار
درِ انبار هنوز بسته بود که دخترک از گرسنگی روی سنگفرش افتاد.
مادرش او را بغل کرد و صدایش زد، اما دختر فقط پلک زد. زن رو به جمعیت فریاد کشید:
ـ یک تکه نان! به خدا فقط یک تکه نان!
پشت درهای بلند خانه نظامالعلما، روحانی بانفوذ و ثروتمند تبریز، بوی گندم از شکاف تختهها بیرون میزد. آنسوی دیوار، انبارها پر بود و اینسوی دیوار، مردم با شکم خالی ایستاده بودند.
زینب پاشا از میان زنان جلو آمد. چادرش را به کمر بسته بود و چوبی در دست داشت. به دخترک نگاه کرد، سپس به نگهبان.
ـ در را باز کن.
مرد دست روی تفنگ گذاشت.
ـ مال من نیست که باز کنم.
ـ پس برو صاحبش را صدا کن. بگو مادرها دیگر چیزی برای جوشاندن در دیگ ندارند.
نگهبان خندید.
ـ شما زنها بروید خانهتان.
زینب یک قدم جلو رفت.
ـ خانه؟ همانجا که بچههایمان از گرسنگی میخوابند؟
مرد تفنگ را بالا آورد. جمعیت عقب کشید. حتی صدای بازار هم انگار برید.
زینب تکان نخورد.
ناگهان پیرزنی از پشت سرش فریاد زد:
ـ بزن! مگر چند بار میشود از گرسنگی مرد؟
سنگی به در خورد. بعد سنگی دیگر.
نگهبان شلیک کرد. فریادی بلند شد و زنان پراکنده شدند.
زینب خود را به دیوار چسباند. زنی با دست خونآلود کنار پایش افتاده بود. خم شد، روسریاش را بر زخم او فشار داد.
ـ نگاه کن به من. چشمهایت را نبند.
بعد سر بلند کرد. نگهبان داشت دوباره تفنگش را پر میکرد.
زینب از زمین برخاست.
ـ نگذارید دوباره شلیک کنند!
زنان به نگهبانان هجوم بردند. چوبها بالا رفت. چند نگهبان زیر ضربهها بر زمین افتادند و بقیه عقب نشستند.
زینب فریاد زد:
ـ در را بشکنید!
چوبها بر تخته کوبیده شدند. چند زن با شانههایشان به در فشار آوردند. لولا شکست و انبار، با بوی تند گندم، دهان باز کرد.
هیچکس ابتدا حرکت نکرد.
آنهمه کیسه، آنهمه گندم، درست آن سوی دیواری بود که کودکان پشتش گرسنه میماندند.
زینب یکی از کیسهها را باز کرد.
پشت جمعیت، مادران تازه از راه میرسیدند؛ با دستهای خالی و کودکانی که دیگر توان گریه نداشتند.
آن شب، نظامالعلما و خانوادهاش گریختند. اما فرار او آتش خشم مردم را خاموش نکرد.
گرسنگی دیگر فقط درد شکمهای خالی نبود؛ به خشم مردمی بدل شده بود که هر روز فرزندانشان را گرسنه میدیدند و پشت دیوارهای بلند خانه ثروتمندان، انبارهای پر از گندم را.
فردای آن روز، مردم خشمگین به خانهاش هجوم بردند. درها را شکستند، اموال را غارت کردند و خانهای را که روزگاری نماد ثروت و قدرت بود، به ویرانی کشاندند.
دیگر کسی به فریاد آرامش گوش نمیداد. مردمی که ماهها برای یک قرص نان التماس کرده بودند، حالا با چوب و سنگ پاسخ میدادند.
گرسنگی بهتنهایی خشونت نمیآفریند؛ اما وقتی با تحقیر، نابرابری و بیاعتنایی صاحبان قدرت همراه شود، میتواند خشم را به انفجار برساند.
آن روز، مردم برای نان به خیابان آمده بودند، اما با خشمی به خانه بازگشتند که دیگر به نان محدود نمیشد.