داستان کوتاه / شیخ عقلالتعطیلShort Stories / Sheikh Aql-al-Tatil
Düşünmeyi Küfür İlan Eden Adam
İbn Sînâ ile Fârâbî kitaplarıyla hâlâ yaşıyordu. Medreselerde okunuyor, çarşıda çoğaltılıyordu ve gençler onları okuyarak
- 2 dk okuma
Sayfayı çevirmek için köşesini sürükleyin ya da sayfaya dokunun
İbn Sînâ ile Fârâbî kitaplarıyla hâlâ yaşıyordu.
Medreselerde okunuyor,
çarşıda çoğaltılıyordu
ve gençler onları okuyarak
yeni sorular soruyordu.
İşte Şeyh Akl-üt-Tatil'in
gözüne uyku girmemesinin sebebi buydu.
Bir sabah
minbere çıkıp dedi ki:
“Ey insanlar!
Düşman her zaman kılıçla gelmez.
Bazen bir kitabın içine saklanır.”
Bir mürit sordu:
“Bu düşmanın adı ne, şeyhim?”
Şeyh dedi ki:
“Seni Tanrı'dan uzaklaştıran bilim.”
Mescitte bir uğultu koptu.
Şeyh devam etti:
“Fârâbî insanın
akılla gerçeği bilebileceğini söylemiş.
İbn Sînâ her şeyin
bir nedeni olduğunu söylemiş.
Hastalığın bir nedeni var.
Yağmurun bir nedeni var.
Yıldızların hareketinin de
bir hesabı ve kanunu var.”
Sonra yumruğunu minbere vurup dedi ki:
“Her şeyin bir nedeni varsa
Tanrı'ya ve vahye ne kalır?
Hekim hastalığın nedenini bulursa
insanlar şifa için artık
bizim dükkânımıza gelmez.”
Ertesi gün
Fârâbî'nin ve İbn Sînâ'nın kitapları
şehrin meydanına getirildi.
Kendileri değil…
kitapları.
Şeyh halka dönüp dedi ki:
“Bugün bu iki ölüyü yargılıyoruz.”
Meydanın köşesinde duran Mirza Şeyda dedi ki:
“Şeyhim, ölü konuşmaz ki.”
Şeyh cevap verdi:
“Kitabı olan bir ölü
bin diriden daha tehlikelidir.”
Sonra İbn Sînâ'nın kitabını kaldırıp okudu:
“Hekim hastalığın belirtilerini tanımalı,
nedenini bulmalı
ve uygun ilacı vermelidir.”
Şeyh kitabı kapatıp dedi ki:
“Gördünüz mü?
Tılsımın ve duanın adını bile anmamış.”
İnsanlar güldü.
Ama şehrin yaşlı hekimi gülmedi.
Dedi ki:
“Şeyhim, hastalığın nedenini bilmek kötü mü?”
Şeyh dedi ki:
“Kötü değil…
neden,
benim söylediğim şey olduğu sürece.”
Hekim sordu:
“Ya sizin sözünüz yanlışsa?”
Meydan sustu.
Şeyh birkaç an ona bakıp dedi ki:
“Bu soru senin küfrünün işaretidir.”
O gün bir ferman çıktı:
Bundan böyle
kim gereğinden fazla “neden” diye sorarsa
tövbe etmeli.
Kim hastalığın nedeninden söz ederse
Tanrı'nın işine karışmakla suçlanır.
Ve kim yıldızların hareketini hesaplarsa
göğe emir verme niyetinde olmadığını
kanıtlamalıdır.
Birkaç ay geçmeden
yaşlı hekim şehirden gitti.
Müneccim usturlabını kırdı.
Geometri hocası
dersini kapattı.
Ve öğrenciler
her sorudan önce
etraflarına bakmayı öğrendi.
Yıllar geçti.
Bir gün şehre ağır bir hastalık çöktü.
İnsanlar ateşlendi.
Çocuklar güçten düştü.
Ve bir çare bulunamadı.
Herkes şeyhe gitti.
Şeyh emretti ki
bin mum yakılsın,
kazanlar dövülsün
ve evlerin kapılarına dua yazılsın.
Ama hastalık gitmedi.
Şeyhin kendisi de hastalandı.
Ateşlendi.
Bedeni titredi.
Zayıf bir sesle dedi ki:
“Hekime haber verin.”
Dediler ki:
“Hekim kalmadı, şeyhim.
Son hekimi
hastalığın nedenini sorduğu için
şehirden kovdunuz.”
Şeyh dedi ki:
“O hâlde İbn Sînâ'nın kitabını getirin.”
Dediler ki:
“Onu da
meydanda kendiniz yaktınız.”
Şeyh bir an sustu.
Sonra ömründe ilk kez sordu:
“Neden?”
Ama bütün şehirde
bir “neden”e cevap vermesine
izin verilen
kimse kalmamıştı.
Şeyh Akl-üt-Tatil öldü.
Ama düşüncesi yaşadı.
O günden sonra
biri yeni bir soru sorduğunda
hep biri çıkıp şöyle dedi:
“Sus…
bu soru küfür kokuyor.”
Ve böylece
bilimin ışığını bir gecede söndürmediler.
Sadece insanları
aydınlığa yaklaşmaktan korkuttular.