داستان کوتاه / روانشناختیShort Stories / Psychological
Kendini Yargılamak
Savcı: Bugünkü sen. Sanık: Birkaç yıl önceki sen. Avukat: Hikâye anlatıcısı. Suçlama: Neden onunla kaldın? Neden o işi kabul ettin? Neden göç etmedin?
- 1 dk okuma
- Videolu
Sayfayı çevirmek için köşesini sürükleyin ya da sayfaya dokunun
Savcı:
Bugünkü sen
Sanık:
Birkaç yıl önceki sen
Avukat:
Hikâye anlatıcısı
Suçlama:
Neden onunla kaldın?
Neden o işi kabul ettin?
Neden göç etmedin?
Neden o insana güvendin?
Neden daha erken gitmedin?
Duruşmanın başlangıcı
Savcı:
“Sonunun ne olacağını görmüyor muydun?”
Neden doğru bir seçim yapmadın?
Avukat:
Sayın savcı,
o gerçekten sonunu görmüyordu.
Siz bugün sonunu gördünüz.
Psikolojide bu olayın bir kısmına şöyle denir:
Sonradan görme yanlılığı; Hindsight Bias.
Bir olayın sonucunu bildiğimizde
beyin geçmişi
sanki sonuç baştan belliymiş gibi yeniden kurar.
Savcı:
“Bu ilişkinin bozulacağı belliydi.”
“Ona güvenmemesi gerektiği belliydi.”
“Anlamalıydı.”
Avukat:
Efendim, bu söz adil değil.
Soru şu değil:
“Bugün ne biliyoruz?”
Doğru soru şudur:
“O gün ne biliyordu?”
Bir yanılgımız daha var:
Sonuç yanlılığı; Outcome Bias.
Yani kararı sonucuna bakarak yargılarız.
Bir karar iyi sonuç verirse deriz ki:
“Ne akıllıca bir seçim!”
Aynı karar kötü bir sonuca varırsa:
“Ne kadar aptalmışım!”
Oysa bir karar
eldeki bilgilerle tamamen mantıklı olup
yine de kötü bir sonuç verebilir.
Ve tersine,
zayıf bir karar sadece biraz şansla
iyi bir sonla bitebilir.
Savcı:
Bu, geçmişte yaptığımız her şeyin doğru olduğu anlamına mı geliyor?
Avukat:
Hayır.
Bazen gerçekten hata yaptı.
İşaretleri görmezden geldi,
aceleci davrandı
ya da kötü bir karar verdi.
Ama orada bile pişmanlığın amacı öğrenmek olmalı,
ömür boyu ceza değil.
Savcı:
Herkes hata yapıp sonra bahane uyduramaz.
Avukat:
İzin verin.
Bahane, sorumluluktan kaçmak demektir.
Ama burada söz konusu olan kaçış değil.
Sorumluluğunu kabul ediyor.
Elinden geldiğince telafi ediyor.
Ve aldığı dersle bundan sonra daha iyi seçecek.
Sayın hâkim,
belki yine hata yapar.
Ama bundan sonra
daha dikkatli ve elindeki bilgilerle seçeceğine söz veriyor.
Hâkim:
Mahkemenin kararı:
Bu kez cezalandırılmayacaksın,
şu şartla ki
dersi aklında tutasın
ve sorumluluğu kabul edesin.
Umarım seni bir daha burada görmem.