داستان کوتاه / شیخ عقلالتعطیلShort Stories / Sheikh Aql-al-Tatil
Sheikh Aql-al-Tatil at the Nizamiyya of Baghdad
قصه شب شیخ عقلالتعطیل شمعهای حجرهی نظامیه بغداد تا نیمهشب میسوختند. شیخ جوانی را نیمه شب در حال مطالعه دید شیخ گفت :چه میخوانی جوان جوان، نسخه خطی «الشفاء» ابنسینا را روی زانو گذاشته بود و زیر لب عباراتش را …
- 1 min read
- With video
Story video
Sheikh Aql-al-Tatil at the Nizamiyya of Baghdad
قصه شب
شیخ عقلالتعطیل
شمعهای حجرهی نظامیه بغداد تا نیمهشب میسوختند.
شیخ جوانی را نیمه شب در حال مطالعه دید
شیخ گفت :چه میخوانی جوان
جوان، نسخه خطی «الشفاء» ابنسینا را روی زانو گذاشته بود و زیر لب عباراتش را میخواند. نور زردِ شمع روی کاغذ میرقصید و در چشمهایش شوقِ کشف موج میزد.
گفت :الشغا بوعلی سینا
شیخ غزالی نادان نبود. خودش سالها پای همین کتابها شب زندهداری کرده بود، منطق را فوتِ آب بود و پیچی و خمِ سخنان بوعلی را بهتر از هر کسی میشناخت. اما امشب، دیدن آن جوان و دهها شاگردِ دیگری که در بازار نسخهبرداری میکردند و سؤالهای تازه میپرسیدند، خواب را از چشمش گرفته بود.
او از عقل نمیترسید؛ از روزی میترسید که عقل، تاجِ بینیازی بر سر بگذارد و جلوتر از وحی قدم بردارد.
صبح روز بعد، صحن نظامیه لبریز از جمعیت بود.
شیخ بر بالای منبر نشست. سکوت سنگینی بر صحن سایه انداخت. او نگاهش را در میان چشمانِ مشتاق طلاب چرخاند، سپس کتابی چرمی را از زیر عبایش بیرون کشید و بالا گرفت.
«مردم!» صدای غزالی در صحن پیچید و به دیوارهای آجری خورد:
«دشمن همیشه با شمشیر و زره به سراغتان نمیآید. گاهی در جامه برهان میآید. جملههایش زیباست، استدلالش محکم به نظر میرسد... اما آرامآرام کاری میکند که انسان بهجای کتاب خدا و پیامبر، از قیاس و عقل خودش فرمان بگیرد.»
همان شاگردِ جوانِ شب گذشته، در صف اول نشسته