داستان کوتاه / شیخ عقلالتعطیلShort Stories / Sheikh Aql-al-Tatil
مدرسهای که نباید باز میشد
تبریز، ۱۲۸۰ خورشیدی خبر به شیخ عقلالتعطیل رسید که چند جوان میخواهند مدرسهای برای علوم جدید باز کنند. شیخ گفت: «علوم جدید چیست؟»
- 2 دقیقه خواندن
- با ویدیو
گوشهٔ برگ را بگیرید و ورق بزنید، یا روی صفحه بزنید
تبریز، ۱۲۸۰ خورشیدی
خبر به شیخ عقلالتعطیل رسید که چند جوان میخواهند مدرسهای برای علوم جدید باز کنند.
شیخ گفت:
«علوم جدید چیست؟»
مرید گفت:
«مثلاً فیزیک.»
شیخ پرسید:
«فیزیک چیست؟»
«در باب حرکت و نیرو.»
مرید گفت:
«شیمی هم درس میدهند.»
شیخ گفت:
«همان کیمیاگری و ساخت مسکرات؟»
مرید گفت:
«تشریح هم دارند…»
شیخ گفت:
«تشریح؟»
«در باب شناخت بدن انسان.»
شیخ گفت:
«یعنی شکافتن بدنِ مردهٔ مسلمان؟»
مرید کمی جلوتر آمد و آهسته گفت:
«از همه بدتر، زبان خارجی هم درس میدهند.»
شیخ ناگهان نشست.
«زبان خارجی؟»
«بله حاجآقا؛ فرانسه و از این زبانها.»
شیخ دست بر زانو زد و گفت:
«یعنی بچهٔ مسلمان صبح از خانه بیرون میرود، عصر برمیگردد فرنگی حرف میزند، بدن جنازه میشکافد و مسکرات میسازد؟»
بعد مکثی کرد و گفت:
«همهٔ اینها کفر است.»
همان روز شیخ راه افتاد طرف مدرسه.
چند جوان مشغول آماده کردن کلاسها بودند.
شیخ پرسید:
«صاحب این بساط کیست؟»
یکی از جوانها گفت:
«بساط نیست حاجآقا، مدرسه است.»
شیخ گفت:
«برای چه زبان فرنگی درس میدهید؟»
جوان گفت:
«برای اینکه کتابهایشان را بخوانیم و بفهمیم در دنیا چه خبر است.»
شیخ گفت:
«چه احتیاجی داریم بدانیم در دنیای فرنگ چه خبر است؟»
جوان گفت:
«برای اینکه از علم و پیشرفت دنیا عقب نمانیم.»
شیخ گفت:
«همین پیشرفتهاست که آدم را از راه به در میکند.»
جوان گفت:
«مگر دانستن بد است؟»
شیخ گفت:
«ساخت مسکرات و تشریح بدن مسلمان بد است.»
مخالفتها بالا گرفت.
شیخ عقلالتعطیل و گروهی از مخالفان تجدد، مردم را علیه مدرسه تحریک کردند.
تهدید حمله به مدرسه جدی شد.
مدرسهای که قرار بود بچهها در آن علوم جدید و زبان دنیا را یاد بگیرند، پیش از آنکه درست شروع شود، پایان یافت.
شب، مرید نزد شیخ آمد و گفت:
«حاجآقا، خیالتان راحت. مدرسه باز نشد.»
شیخ لبخند زد و گفت:
«خدا را شکر.»
مرید کمی مکث کرد و پرسید:
«فقط یک چیز حاجآقا…»
«چه؟»
«اگر این علوم بد است، چرا فرنگیها با همین علوم دارو میسازند، کارخانه میسازند و هر روز از ما جلوتر میروند؟»
شیخ لحظهای سکوت کرد.
بعد گفت:
«پسرجان… هر سؤالی که جوابش دردسر دارد، بهتر است اصلاً پرسیده نشود.»