Gece 6هزار و یک شب / زندگی چیست؟A Thousand and One Nights / What Is Life
Arthur Schopenhauer'ın Gözünden
Neden dileğimize kavuştuğumuzda mutluluğumuz bu kadar çabuk solar?
- 1 dk okuma
- Videolu
Sayfayı çevirmek için köşesini sürükleyin ya da sayfaya dokunun
Neden dileğimize kavuştuğumuzda mutluluğumuz bu kadar çabuk solar?
Yıllarca hayalini kurduğumuz ev bir gün sıradanlaşır. Uğruna geceler boyu uyumadığımız başarı artık yetmez. Varmanın tadını daha almadan yeni bir istek çıkagelir.
Alman filozof Arthur Schopenhauer bu huzursuzluğu tesadüf saymıyordu. Bize göründüğü hâliyle dünyanın ardında, “istenç” adını verdiği temel bir gerçek olduğuna inanıyordu: doğada ve canlıların yaşama arzusunda kendini gösteren kör ve amaçsız bir güç.
Ona göre insan yalnızca düşünen bir varlık değil; durmadan isteyen bir varlıktır. Bir sonraki hedefe varınca sakinleşeceğimizi sanırız, ama istek her cevapla önümüze yeni bir soru koyar.
Bir şey isteriz; ondan yoksun olmak acı verir. Ona ulaşmak için çabalarız; bir an hoşnut oluruz. Sonra başka bir istek baş gösterir. Peşinden koşacak bir istek kalmazsa can sıkıntısı gelir.
Ona göre bu döngü insanın nankörlüğü değil, insan hayatının temel bir özelliğiydi.
Schopenhauer insan hayatını acı ile can sıkıntısı arasında gidip gelen bir sarkaca benzetir. Ona göre hazlarımızın çoğu kalıcı bir mutluluktan çok, eksiklikten ve ihtiyaçtan geçici bir kurtuluştur; susamış birinin su içmesi gibi.
Peki hayat yalnızca acı mıdır?
Schopenhauer bu döngüden uzaklaşmanın yollarını görüyordu. Sanat ve güzelliği seyretmek bizi bir süreliğine isteklerin hesabından kurtarabilir. Müziğe daldığımızda belki birkaç dakika hiçbir şey istemeyiz, sadece dinleriz.
Merhameti de ahlakın temeli sayıyordu: başkasının acısını fark edip karşılık beklemeden onu hafifletmek için bir şey yapmak.
Ama onun felsefesinde daha derin kurtuluş geçici teselliyi aşar; yalnızca daha az istemek ya da kanaat etmek değil, zühde ve “yaşama istencinin inkârına” varır.
Ve sonunda, Schopenhauer'a göre hayat nedir?
Hayat kör, huzursuz ve doymak bilmez bir istencin görünümüdür; insanı durmadan istemeye zorlayan ve hayatını acı ile can sıkıntısı arasında salınan bir istenç. Ona göre dileklere kavuşmak geçici bir hoşnutluk getirir; derin kurtuluş bütün istekleri karşılamakta değil, istencin kendi egemenliğinden kurtulmaktadır.