داستان کوتاه / فلسفیShort Stories / Philosophical
Ölüm mü, Yaşam mı?
Kafe neredeyse boşalmıştı. Saat on biri geçmişti ve garson arka bölümün ışıklarını üçüncü kez söndürmüştü; ama Araş ile Saman hâlâ karşı karşıya oturuyordu.
- 4 dk okuma
- Videolu
Sayfayı çevirmek için köşesini sürükleyin ya da sayfaya dokunun
Kafe neredeyse boşalmıştı.
Saat on biri geçmişti ve garson arka bölümün ışıklarını üçüncü kez söndürmüştü; ama Araş ile Saman hâlâ karşı karşıya oturuyordu.
Tartışma tek bir cümleyle başlamıştı.
Saman kahvesini karıştırırken demişti ki:
“İnsan her gün öleceğini hatırlamalı.”
Araş başını kaldırdı.
“Neden?”
Saman güldü.
“Neden ne demek? Çünkü gerçek bu. Sen de ben de öleceğiz. Herkes ölecek.”
Araş dedi ki:
“Biliyorum. Ama neden her gün bunu düşünmeliyim?”
“Çünkü vaktinin sınırlı olduğunu bilirsen daha iyi yaşarsın.”
Araş arkasına yaslandı.
“Emin misin?”
“Yüzde yüz.”
“Ben tam tersini düşünüyorum.”
Saman kaşını kaldırdı.
“Yani?”
Araş dedi ki:
“Bence insan ölümden çok hayatı düşünmeli.”
Saman güldü.
“İnsanı gafil yapan işte bu laflar. Herkes vakti olduğunu sanıyor. Sonra bir gün bitiyor.”
Araş dedi ki:
“Ben de diyorum ki herkes belki yarın olmayacağını düşünüyor. Ama kimse ‘Ya yarın olursam?’ diye sormuyor.”
Saman birkaç an ona baktı.
“Yani?”
“Yani sen diyorsun ki belki yarın ölürüm, o hâlde bugün yaşayayım. Ben diyorum ki belki yarın yaşıyor olurum, o hâlde bugün öyle yaşayayım ki yarınki ben bana kızmasın.”
Saman dedi ki:
“Farkı ne?”
Araş dedi ki:
“Çok fark var.”
Sonra elini masaya koydu.
“Yarın öleceğine gerçekten inansan neden ders çalışasın? Neden para biriktiresin? Neden spor yapasın? Neden ağaç dikesin? Neden bir ilişkiyi onarasın?”
Saman dedi ki:
“Aptalca yaşa demiyorum. Ölümü unutma diyorum.”
Araş hemen cevap verdi:
“Ama neden ölüm? Neden sevinci unutmayayım? Neden aşkı unutmayayım? Neden hâlâ görmediğim şeyler olduğunu unutmayayım?”
Saman dedi ki:
“Çünkü sevinç garanti değil.”
Araş dedi ki:
“Ölümün zamanı da garanti değil.”
Saman duraksadı.
“Ama geleceği garanti.”
Araş gülümsedi.
“Yaşadığın sürece yarın sabah da ölümden daha garanti.”
Saman dedi ki:
“Bu kelime oyunu.”
“Hayır. Bakış açısı oyunu.”
Tezgâhın arkasından fincan toplama sesleri geliyordu.
Saman biraz öne eğildi.
“Sana bir şey söyleyeyim. Babam elli iki yaşında öldü.”
Araş sustu.
Saman devam etti:
“Hep derdi ki emekli olunca seyahate çıkacağım. İşim hafifleyince sizinle daha çok vakit geçireceğim. Daha çok param olunca şunu yapacağım, bunu yapacağım.”
Birkaç saniye sustu.
“Hiçbirine yetişemedi.”
Sonra dedi ki:
“Bu yüzden ölümü düşünmek gerektiğini söylüyorum.”
Araş usulca sordu:
“Baban gittiğinden beri daha çok mu yaşadın?”
Saman ona baktı.
“Ne demek istiyorsun?”
“Seyahate çıktın mı? Âşık oldun mu? İstediğin şeyleri yaptın mı?”
Saman bir şey söylemedi.
Araş devam etti:
“Yoksa sadece daha çok mu korktun?”
Saman kaşlarını çattı.
“Böyle konuşmaya hakkın yok.”
“Soru soruyorum.”
“Hayır, yargılıyorsun.”
Araş dedi ki:
“Peki. O zaman kendimden bahsedeyim.”
Derin bir nefes aldı.
“Bir dönem her gece ölümü düşünüyordum.”
Saman yumuşadı.
“Neden?”
“Bilmiyorum. Belki fazla okuduğum için. Fazla dinlediğim için. Nereye gitsem biri dünya fanidir, her şey biter, gönül bağlama, bağımlı olma, sonunda hiçbir şey kalmaz diyordu.”
Acı acı gülümsedi.
“Sonra bir gün hiçbir şeyin beni sevindirmediğini fark ettim.”
Saman dedi ki:
“Eh, bu senin sorunundu. Ölümü düşünmenin değil.”
Araş dedi ki:
“Belki.”
Saman dedi ki:
“Kesinlikle.”
Araş dedi ki:
“Ama bir sorum var.”
“Sor.”
“Neden biri durmadan ölümden söz edince derin diyoruz da biri sevinçten söz edince yüzeysel diyoruz?”
Saman bir şey söylemedi.
Araş devam etti:
“Neden karanlık her zaman daha felsefi görünüyor?”
Saman dedi ki:
“Çünkü acı daha gerçek.”
Araş güldü.
“Kim demiş?”
“Hayat.”
“Hayır. Senin deneyimin.”
Saman dedi ki:
“Sence sevinç hayatın gerçeği mi?”
Araş dedi ki:
“Hayır.”
“O zaman?”
“Bence hem sevinç gerçek, hem acı. Hem doğum, hem ölüm. Hem aşk, hem ayrılık. Benim derdim, neden hep karanlık tarafı bilgelik saydığımız.”
Saman dedi ki:
“Çünkü ölümü anlayan insan hayatın kıymetini bilir.”
Araş dedi ki:
“Ve belki hayatı anlayan insanın her gün ölümü hatırlatılmaya ihtiyacı kalmaz.”
Saman dedi ki:
“Sen gerçeklikten kaçıyorsun.”
Araş cevap verdi:
“Ve belki sen ölüme bakakalarak hayattan kaçıyorsun.”
Bu kez sessizlik uzun sürdü.
Garson uzaktan dedi ki:
“Affedersiniz beyler, kapatıyoruz.”
Saman kahvelerin parasını masaya bıraktı.
İkisi de kalktı.
Kafenin önünde hava soğumuştu.
Saman bir sigara yaktı.
Araş dedi ki:
“Hâlâ insanın her gün ölümü düşünmesi gerektiğini mi düşünüyorsun?”
Saman dumanı üfledi.
“Evet.”
Sonra sordu:
“Sen hâlâ düşünmemesi gerektiğini mi düşünüyorsun?”
Araş dedi ki:
“Evet.”
Saman güldü.
“O zaman ikimiz de ötekini ikna edemedik.”
Araş dedi ki:
“Belki de böyle olması gerekmiyordu.”
Yolun kenarında durdular.
Yaya ışığı kırmızıydı.
Saman karşı kaldırıma bakıp dedi ki:
“Yarın öleceğini bilsen bu gece ne yapardın?”
Araş birkaç saniye düşündü.
Sonra dedi ki:
“Benim daha iyi bir sorum var.”
Saman ona baktı.
Araş dedi ki:
“Otuz yıl daha yaşayacağını bilsen bu gece ne yapardın?”
Işık yeşile döndü.
İkisi de karşıya geçti.
Biri hâlâ ölümü düşünüyordu.
Biri hayatı.
Ve hiçbirinin kesin bir cevabı yoktu.
Belki cevap onların elinde değildi.
Belki senin elinde.
Sen hangisini seçersin?
Hayatın kıymetini bilmek için her gün ölümü düşünmeyi mi?
Yoksa
hayatı düşünüp ölümün vakti gelince kendiliğinden gelmesine izin vermeyi mi?