داستان کوتاه / فلسفیShort Stories / Philosophical
مرگ یا زندگی؟
کافه تقریباً خالی شده بود. ساعت از یازده گذشته بود و پیشخدمت برای سومین بار چراغهای بخش پشتی را خاموش کرد، اما آرش و سامان هنوز روبهروی هم نشسته بودند.
- 4 دقیقه خواندن
- با ویدیو
گوشهٔ برگ را بگیرید و ورق بزنید، یا روی صفحه بزنید
کافه تقریباً خالی شده بود.
ساعت از یازده گذشته بود و پیشخدمت برای سومین بار چراغهای بخش پشتی را خاموش کرد، اما آرش و سامان هنوز روبهروی هم نشسته بودند.
بحث از یک جمله شروع شده بود.
سامان، همانطور که قهوهاش را هم میزد، گفته بود:
«آدم باید هر روز یادش باشه که میمیره.»
آرش سرش را بلند کرد.
«چرا؟»
سامان خندید.
«چرا یعنی چی؟ چون حقیقت همینه. من و تو میمیریم. همه میمیرن.»
آرش گفت:
«میدونم. ولی چرا باید هر روز بهش فکر کنم؟»
«چون اگه بدونی وقتت محدوده، بهتر زندگی میکنی.»
آرش تکیه داد.
«مطمئنی؟»
«صددرصد.»
«من برعکسش رو فکر میکنم.»
سامان ابرو بالا انداخت.
«یعنی چی؟»
آرش گفت:
«فکر میکنم آدم باید بیشتر به زندگی فکر کنه تا مرگ.»
سامان خندید.
«همین حرفهاست که آدم رو غافل میکنه. همه فکر میکنن وقت دارن. بعد یه روز تموم میشه.»
آرش گفت:
«و من میگم همه فکر میکنن شاید فردا نباشن. ولی کسی نمیپرسه اگر فردا بودم چی؟»
سامان چند لحظه نگاهش کرد.
«یعنی؟»
«یعنی تو میگی شاید فردا بمیرم، پس امروز زندگی کنم. من میگم شاید فردا زنده باشم، پس امروز طوری زندگی کنم که فردای من از دستم عصبانی نباشه.»
سامان گفت:
«فرقش چیه؟»
آرش گفت:
«خیلی فرق داره.»
بعد دستش را روی میز گذاشت.
«تو اگه واقعاً باور کنی فردا میمیری، چرا باید درس بخونی؟ چرا باید پول پسانداز کنی؟ چرا باید ورزش کنی؟ چرا باید درخت بکاری؟ چرا باید یه رابطه رو تعمیر کنی؟»
سامان گفت:
«من نمیگم احمقانه زندگی کن. میگم مرگ رو فراموش نکن.»
آرش سریع جواب داد:
«ولی چرا مرگ؟ چرا شادی رو فراموش نکنم؟ چرا عشق رو فراموش نکنم؟ چرا یادم نره هنوز چیزهایی هست که ندیدم؟»
سامان گفت:
«چون شادی تضمینشده نیست.»
آرش گفت:
«مرگ هم زمانش تضمینشده نیست.»
سامان مکث کرد.
«ولی آمدنش تضمینشدهست.»
آرش لبخند زد.
«صبح فردا هم تا وقتی زندهای، تضمینشدهتر از مرگه.»
سامان گفت:
«این بازی با کلماته.»
«نه. بازی با زاویهٔ نگاهه.»
صدای جمع کردن فنجانها از پشت پیشخوان میآمد.
سامان کمی جلو آمد.
«بذار یه چیز بهت بگم. پدر من پنجاهودو سالش بود که مرد.»
آرش ساکت شد.
سامان ادامه داد:
«همیشه میگفت وقتی بازنشسته شدم سفر میرم. وقتی کارم سبک شد بیشتر با شما وقت میگذرونم. وقتی پول بیشتری داشتم این کار رو میکنم، اون کار رو میکنم.»
چند ثانیه سکوت کرد.
«هیچکدوم نرسید.»
بعد گفت:
«برای همینه من میگم باید به مرگ فکر کرد.»
آرش آرام پرسید:
«از وقتی پدرت رفت، تو بیشتر زندگی کردی؟»
سامان نگاهش کرد.
«منظورت چیه؟»
«سفر رفتی؟ عاشق شدی؟ کارهایی که میخواستی کردی؟»
سامان چیزی نگفت.
آرش ادامه داد:
«یا فقط بیشتر ترسیدی؟»
سامان اخم کرد.
«تو حق نداری اینطوری حرف بزنی.»
«دارم سؤال میکنم.»
«نه، داری قضاوت میکنی.»
آرش گفت:
«باشه. پس از خودم میگم.»
نفس عمیقی کشید.
«من یه مدت هر شب به مرگ فکر میکردم.»
سامان آرام شد.
«چرا؟»
«نمیدونم. شاید چون زیادی میخوندم. زیادی گوش میکردم. هر جا میرفتم یکی میگفت دنیا فانیه، همهچی تموم میشه، دل نبند، وابسته نشو، آخرش هیچی نمیمونه.»
لبخند تلخی زد.
«بعد یه روز دیدم دیگه هیچ چیز خوشحالم نمیکنه.»
سامان گفت:
«خب این مشکل تو بوده. نه فکر کردن به مرگ.»
آرش گفت:
«شاید.»
سامان گفت:
«دقیقاً.»
آرش گفت:
«اما یه سؤال دارم.»
«بپرس.»
«چرا وقتی کسی دائم از مرگ حرف میزنه میگیم عمیقه، ولی وقتی یکی از شادی حرف میزنه میگیم سطحیه؟»
سامان چیزی نگفت.
آرش ادامه داد:
«چرا تاریکی همیشه فلسفیتر به نظر میآد؟»
سامان گفت:
«چون درد واقعیتره.»
آرش خندید.
«کی گفته؟»
«زندگی.»
«نه. تجربهٔ تو.»
سامان گفت:
«تو فکر میکنی شادی حقیقت زندگیه؟»
آرش گفت:
«نه.»
«پس؟»
«فکر میکنم هم شادی حقیقته، هم رنج. هم تولد، هم مرگ. هم عشق، هم جدایی. مشکل من اینه که چرا همیشه قسمت تاریکتر رو حکمت حساب میکنیم.»
سامان گفت:
«چون آدمی که مرگ رو میفهمه، قدر زندگی رو میدونه.»
آرش گفت:
«و شاید آدمی که زندگی رو میفهمه، دیگه لازم نباشه هر روز به مرگ یادآوری بشه.»
سامان گفت:
«تو داری از واقعیت فرار میکنی.»
آرش جواب داد:
«و شاید تو داری با خیره شدن به مرگ، از زندگی فرار میکنی.»
این بار سکوت طولانی شد.
پیشخدمت از دور گفت:
«ببخشید آقایون، داریم میبندیم.»
سامان پول قهوه را روی میز گذاشت.
هر دو بلند شدند.
جلوی کافه، هوا سرد شده بود.
سامان سیگاری روشن کرد.
آرش گفت:
«هنوز فکر میکنی آدم باید هر روز به مرگ فکر کنه؟»
سامان دود را بیرون داد.
«آره.»
بعد پرسید:
«تو هنوز فکر میکنی نباید؟»
آرش گفت:
«آره.»
سامان خندید.
«پس هیچکدوم نتونستیم اون یکی رو قانع کنیم.»
آرش گفت:
«شاید قرار نبود.»
کنار خیابان ایستادند.
چراغ عابر قرمز بود.
سامان به آن طرف خیابان نگاه کرد و گفت:
«اگه بدونی فردا میمیری، امشب چه کار میکنی؟»
آرش چند ثانیه فکر کرد.
بعد گفت:
«من یه سؤال بهتر دارم.»
سامان نگاهش کرد.
آرش گفت:
«اگه بدونی سی سال دیگه هم زندهای، امشب چه کار میکنی؟»
چراغ سبز شد.
هر دو از خیابان رد شدند.
یکی هنوز به مرگ فکر میکرد.
یکی به زندگی.
و هیچکدام جواب قطعی نداشتند.
شاید جوابش دست آنها نبود.
شاید دست توست.
تو کدام را انتخاب میکنی؟
هر روز به مرگ فکر کنی تا قدر زندگی را بدانی؟
یا
به زندگی فکر کنی و بگذاری مرگ هر وقت که باید، خودش برسد؟