از نگاه ویکتور فرانکل

اگر روزی همه‌چیز آن‌طور که می‌خواهی پیش نرود، آیا زندگی هنوز می‌تواند معنا داشته باشد؟
ویکتور فرانکل، روان‌پزشک و بنیان‌گذار معنادرمانی، معتقد بود انسان تنها برای رسیدن به لذت یا گریختن از رنج زندگی نمی‌کند. در ژرفای وجود او نیازی بنیادی هست: یافتن دلیلی برای زیستن.
اما این دلیل چیست؟ موفقیت؟ ثروت؟ عشق؟ آفریدن چیزی ماندگار؟
از نگاه فرانکل، پاسخی واحد برای همهٔ انسان‌ها وجود ندارد. معنای زندگی نسخه‌ای آماده نیست که کسی آن را به دست ما بدهد. هر انسان باید در موقعیت ویژهٔ خودش، پاسخ را پیدا کند؛ پاسخی که ممکن است در طول زندگی تغییر کند.
فرانکل سه راه برای کشف معنا پیش می‌گذارد.
نخست، آنچه به جهان می‌بخشیم: کاری که انجام می‌دهیم، چیزی که می‌آفرینیم و مسئولیتی که بر عهده می‌گیریم.
دوم، آنچه از جهان دریافت می‌کنیم: عشق، زیبایی، دوستی و تجربهٔ عمیق پیوند با دیگران.
سوم، نگرشی که در برابر رنج گریزناپذیر انتخاب می‌کنیم.
اما فرانکل رنج را ستایش نمی‌کند.
او معتقد است اگر بتوانیم رنجی را از میان برداریم، باید برای برطرف‌کردن آن تلاش کنیم.
تنها زمانی که راهی برای گریز از رنج وجود ندارد، شیوهٔ رویارویی ما با آن می‌تواند به زندگی‌مان معنا ببخشد.
فرانکل از آزادی درونی انسان سخن می‌گوید؛ اینکه حتی وقتی اختیار بسیاری از اتفاقات زندگی را نداریم، گاهی هنوز می‌توانیم نگرش خود را نسبت به آن‌ها انتخاب کنیم. البته این انتخاب همیشه آسان یا حتی در هر لحظه ممکن نیست.
او خوشبختی را نیز با معنا یکی نمی‌دانست. خوشبختی، به باورش، همیشه با تعقیب مستقیم به دست نمی‌آید؛ گاهی پیامدِ دل‌بستن به کاری معنادار یا دوست‌داشتن انسانی دیگر است.
و شاید مهم‌ترین سخن فرانکل این باشد: به‌جای آنکه مدام بپرسیم «من از زندگی چه می‌خواهم؟»، بپرسیم «زندگی اکنون چه مسئولیتی پیش روی من گذاشته است؟»
گاهی پاسخ ما نه در دستاوردی بزرگ، بلکه در مراقبت از انسانی تنها، تمام‌کردن کاری ناتمام، بخشیدن یک خطا یا ساختن فردایی بهتر پیدا می‌شود.
و شاید بتوان پاسخ ویکتور فرانکل به پرسش «زندگی چیست؟» را چنین دریافت:
زندگی فرصتی است برای کشف و تحقق معنا؛ معنایی که در عشق‌ورزیدن، آفریدن، مسئولیت‌پذیری و گاهی در شیوهٔ رویارویی با رنج‌های گریزناپذیر پیدا می‌شود.
زندگی الزاماً رسیدن به خوشبختی نیست؛ پاسخ‌دادن به مسئولیتی است که هر لحظه پیش روی ما قرار می‌دهد.
و حالا پرسش من از شماست:
چه چیزی به زندگی شما معنا می‌دهد؟