از نگاه لئو تولستوی

اگر کسی به همهٔ آرزوهایش برسد، اما دیگر نداند چرا باید صبح از خواب بیدار شود، چه چیزی از زندگی برایش باقی می‌ماند؟
لئو تولستوی، نویسندهٔ بزرگ روس، روزی درست با همین پرسش روبه‌رو شد.
او هنوز پنجاه ساله نشده بود. «جنگ و صلح» و «آنا کارنینا» را نوشته بود، شهرت داشت، ثروتمند بود و خانواده‌ای داشت که دوستشان می‌داشت. از بیرون، چیزی در زندگی‌اش کم نبود.
اما در درونش اتفاق دیگری می‌افتاد.
در کتاب «اعتراف» توضیح می‌دهد که دیگر نمی‌توانست برای کارهای روزمره‌اش معنایی پیدا کند. می‌خورد، می‌خوابید و کار می‌کرد، اما مدام از خود می‌پرسید:
حاصل همهٔ این تلاش‌ها چیست، وقتی سرانجام مرگ همه‌چیز را پایان می‌دهد؟
شهرتش روزی فراموش می‌شد. دارایی‌اش به دیگران می‌رسید. حتی عزیزانش نیز از مرگ در امان نبودند.
پس برای چه باید زندگی می‌کرد؟
تولستوی پاسخ را در موفقیت‌های بیشتر پیدا نکرد.
به زندگی مردم ساده، به‌ویژه کشاورزانی که با سختی کار می‌کردند، نگاه کرد. دید بسیاری از آنان با وجود رنج و تنگدستی، دلیلی برای ادامه دادن دارند: ایمان، کار، یاری رساندن و مسئولیتی که در برابر دیگران احساس می‌کنند.
این مشاهده او را به بازاندیشی دربارهٔ ایمان کشاند؛ ایمانی که برایش صرفاً پذیرفتن آیین‌های مذهبی نبود، بلکه پیوند دادن زندگی کوتاه انسان با معنایی فراتر از مرگ بود.
او بعدها در کتاب «دربارهٔ زندگی» اندیشه‌اش را روشن‌تر کرد.
از نظر تولستوی، انسان اگر فقط برای آسایش و خواسته‌های خودش زندگی کند، دیر یا زود به بن‌بست می‌رسد؛ زیرا خواسته‌ها پایان ندارند و هیچ آسایشی همیشگی نیست.
اما انسان توانایی دیگری هم دارد: می‌تواند با خرد خود، از خودخواهی فراتر برود و خیر دیگران را بخواهد.
تولستوی نام این حرکت را عشق می‌گذارد؛ نه فقط دوست داشتن کسی، بلکه عمل کردن برای خوشبختی و کاستن از رنج دیگران.
در نگاه دینی او، چنین عشقی راه زیستن مطابق ارادهٔ خداوند است.
پس زندگی چیست؟
از نگاه تولستوی، می‌توان چنین پاسخ داد:
زندگی حقیقی فقط زنده ماندن یا رسیدن به خواسته‌های شخصی نیست؛ زندگی، پیروی از خرد و ایمان و تبدیل عشق به عمل است، در راه خیری که از خود ما بزرگ‌تر است.
و پرسش امشب از شما:
اگر تمام موفقیت‌هایی که به دست آورده‌اید فردا از میان بروند، چه چیزی هنوز به زندگی‌تان معنا می‌دهد؟