جستارها / نقد اجتماعی و فرهنگیEssays / Social and Cultural Critique
What the Left Gave and Took in Iran, Part One
خدمات و خسارات چپ در ایران | قسمت اول آیا حزب توده، جنبش کارگری و جنبش زنان ایران را بهوجود آورد؟ اسناد تاریخی تصویر پیچیدهتری نشان میدهند. سالها پیش از تأسیس حزب توده در ۱۳۲۰، کارگران ایرانی تشکل، اعتصاب و …
- 1 dk okuma
- Videolu
Öykü videosu
What the Left Gave and Took in Iran, Part One
خدمات و خسارات چپ در ایران | قسمت اول
آیا حزب توده، جنبش کارگری و جنبش زنان ایران را بهوجود آورد؟
اسناد تاریخی تصویر پیچیدهتری نشان میدهند. سالها پیش از تأسیس حزب توده در ۱۳۲۰، کارگران ایرانی تشکل، اعتصاب و اتحادیه داشتند. در اوایل دههٔ ۱۳۰۰، اتحادیههایی از نانواها، خیاطان، کفاشان و کارکنان پست و تلگراف فعال بودند و «شورای مرکزی اتحادیههای کارگری» نیز شکل گرفته بود. البته بخشی از همین جنبش اولیه نیز با حزب کمونیست ایران و جریانهای سوسیالیستی آن دوره ارتباط داشت؛ پس «پیش از حزب توده» الزاماً به معنای «پیش از حضور اندیشههای چپ» نیست.
درباره زنان نیز داستان از حزب توده آغاز نمیشود. «انجمن آزادی زنان» در ۱۲۸۶ و «انجمن مخدرات وطن» در حدود ۱۲۸۹ شکل گرفتند. میان ۱۲۸۵ تا ۱۲۸۹ حدود پنجاه مدرسه دخترانه در تهران افتتاح شد و بیبیخانم استرآبادی نیز «دبستان دوشیزگان» را تأسیس کرد. نشریاتی مانند «زبان زنان»، «عالم نسوان» و «جهان زنان» هم پیش از تأسیس حزب توده منتشر میشدند.
این البته به معنای انکار نقش حزب توده نیست. حزب در دههٔ ۱۳۲۰ توانست بخش بزرگی از کارگران را سازمان دهد و در برخی نقاط، از جمله اصفهان، مبارزات کارگری به دستاوردهای مهمی مانند افزایش دستمزد، هشتساعت کار و محدودکردن کار کودکان رسید. در عین حال، نفوذ حزبی بر اتحادیهها و رابطه سیاسی حزب با اتحاد شوروی بخش دیگری از همان تاریخ