جستارها / نقد اجتماعی و فرهنگیEssays / Social and Cultural Critique
Milovan Djilas and the New Class
بعضی از سختترین نقدها به کمونیسم را دشمنانش ننوشتهاند؛ کسانی نوشتهاند که سالها درون همان نظام زندگی کردهاند. میلووان جیلاس یکی از آنها بود؛ از رهبران بلندپایهٔ یوگسلاوی کمونیستی و از نزدیکان تیتو. او در کتاب «طبقهٔ جدید» پرسید: اگر …
- 1 min read
- With video
Story video
Milovan Djilas and the New Class
بعضی از سختترین نقدها به کمونیسم را دشمنانش ننوشتهاند؛
کسانی نوشتهاند که سالها درون همان نظام زندگی کردهاند.
میلووان جیلاس یکی از آنها بود؛
از رهبران بلندپایهٔ یوگسلاوی کمونیستی و از نزدیکان تیتو.
او در کتاب «طبقهٔ جدید» پرسید:
اگر سرمایهدار را حذف کنیم، چه چیزی مانع میشود صاحبان قدرت، خودشان به طبقهٔ ممتاز تازهای تبدیل شوند؟
به روایت جیلاس، مشکل فقط مالکیت کارخانه نبود.
مسئله این بود که حزب و دولت، هم اقتصاد را در اختیار داشتند، هم قدرت سیاسی را و هم امکان تعریف حقیقت و دشمن را.
طبقهٔ ممتاز قدیم کنار رفت؛
اما امتیاز از بین نرفت.
فقط منبعش عوض شد:
از مالکیت خصوصی
به نزدیکی به قدرت.
و شاید تناقض بزرگ همین باشد؛
انقلابی که با شعار برابری آمده بود، میتوانست در نهایت به ساختاری برسد که عدهای بیش از دیگران حق تصمیمگیری، امتیاز و قدرت داشته باشند.
اینجاست که آدم ناخواسته یاد *مزرعهٔ حیوانات* اورول میافتد:
«همهٔ حیوانات برابرند، اما بعضی حیوانات از بقیه برابرترند.»
سؤال من این است:
اگر ثروت خصوصی را محدود کنیم اما قدرت سیاسی را بیرقیب کنیم، واقعاً نابرابری را از بین بردهایم یا فقط شکلش را عوض کردهایم؟