جستارها / نقد اجتماعی و فرهنگیEssays / Social and Cultural Critique
چپ هرگز نفهمید
«چپ هرگز نفهمید» جملهای تند است؛ آنقدر تند که اگر بدون توضیح گفته شود، بیشتر شبیه شعار است تا تحلیل. در نقدهای دانشگاهی دربارهٔ چپ ایران، از جمله نوشتههای خسرو شاکری و والنتاین مقدم، بارها به مسائلی مثل تأکید افراطی …
- 1 دقیقه خواندن
- با ویدیو
ویدیوی داستان
چپ هرگز نفهمید
«چپ هرگز نفهمید» جملهای تند است؛ آنقدر تند که اگر بدون توضیح گفته شود، بیشتر شبیه شعار است تا تحلیل.
در نقدهای دانشگاهی دربارهٔ چپ ایران، از جمله نوشتههای خسرو شاکری و والنتاین مقدم، بارها به مسائلی مثل تأکید افراطی بر ضدامپریالیسم، استفادهٔ مکانیکی از نظریهٔ وابستگی، کمتوجهی به مسئلهٔ دموکراسی و دستکمگرفتن قدرت سیاسی روحانیت اشاره شده است. مقدم صریحاً مینویسد که این چارچوبها در مواردی باعث شدند پیچیدگی واقعی جامعهٔ ایران در قالبهای نظری سادهتر دیده شود.
وقتی نظریه تبدیل به پاسخ آماده برای همهچیز شود، ممکن است بهجای اینکه واقعیت را توضیح دهد، شروع کند به انتخابکردنِ آن بخشهایی از واقعیت که با خودش جور درمیآیند.
و شاید این درس فقط دربارهٔ چپ هم نباشد.
هر ایدئولوژی، هر مکتب و هر باور سیاسی، زمانی باید نگران شود که منتقد را قبل از شنیدن نقدش نامگذاری کند؛
مرتجع، بورژوا، لیبرال، ضدخلق، وابسته، ضدانقلاب یا هر برچسب دیگری.
چون نامگذاریِ منتقد، پاسخ به نقد نیست.
و شاید مهمترین جملهٔ این جستار همین باشد:
جامعه موظف نیست خودش را با کتابها و نظریههای ما تطبیق دهد.
این نظریه است که باید در برابر واقعیت و شواهد آزموده شود؛ و اگر نتوانست واقعیت را توضیح دهد، بازنگری شود.